CTET SEP PAPER 1 LANGUAGE-2 2016

अधोलिखितप्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्य: उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत ।
एकस्मिन्नगरे धनधान्यसम्पन्न: आसीत् एक: कृषक: । तस्य प्राङ्गणे सुपुष्टबहुदुग्धदा कपिला नाम धेनु: आसीत् । एकदा विभावर्यां सा धेनु: केनापि चौरेण हृता । अथ सस्र कृषक: अन्यां धेनुं क्रेतुं हट्टदिवसे सुदूरवर्ति किमपि नगरम् अगच्छत् । तत्र तु विक्रयार्थमानीतासु धेनुषु स्वकीया धेनु: अनेन दृष्टवैवाभिज्ञाता । तत: सपदि एव धेनो: समीपं गत्वा उच्चै: अभाषत्- "भो: जना: ! मदीया इयं धेनु: अत्र तिष्ठति । चत्वारि दिनान्यतीतानि मम गृहात् अस्या: मुषिताया: ।"
तत: तस्या: धेनो: मिथ्यास्वामी पाटच्चर: दाक्षिण्यगर्भया वाण्या अब्रवीत् - "भद्रमुख! मोहमापादिता ते दृष्टि: इदानीं संवत्सराप्यधिकं कालं एषा धेनु: मत्सकाशे वर्तते । कदाचित् आकारसदृशेन त्वदीयधेनो: अनुकुर्यात् । परं मदीया एव इयं गौरित्यत्र नास्ति संदेह:" इति ।
एतदाकर्ण्य स: कृषक: सत्वरं तस्या: धेन्वा: अक्षिणी पाणिभ्यां पिधाय तं मिथ्यास्वामिनमभाषत्- "यदि इयत: दिवसान् धेनुरियं तव गृहे तिष्ठति तर्हि त्वया परीक्षिता स्यात् । तत् वद कतरेण नेत्रेण काणा इयम्? इति अपि च केन नाम्ना आहूता सा सत्वरमागच्छति" ? इति । स अपि प्रत्यग्रमषितायास्तस्या: धेनो: अवयवविशेषान् नावगच्छति । संभ्रान्त स: किमपि वक्तव्यमित्यत: 'वामेन लोचनेन काणा' इति अवदत् ।
कृषक: तं वञ्चयितुं पुन: प्राह, "सखे, सम्यक् विमृश्य एव वद" इति । तत: अधिकमेव संमोहित: स: स्तेन: प्रत्यवदत् - "आं, विस्मृतं खलु मया । । न वामेन परं दक्षिणेन एव नेत्रेण काणा ममैषा धेनु: । मया प्रमादात् प्रथमं विपरीतमेवाभिहितम् । वस्तुत: तु दक्षिणम् एव अस्या: चक्षु: विकलम्" इति ।
तदनन्तरं स: स्वामी धेनुनयनाभ्यां पाणी अपनीय प्रोच्चै: अगर्जत्, "पश्यत भो: जना:, पश्यत । अयं पुरुष: चौर्यनिपुण: अनृतवादी च इति सिद्धम् एव इदानीम् । मम धेनु: केनापि नयनेन न काणा । केवलं दुरात्मन: अस्य चौर्यशीलं मिथ्यावादं च व्यक्तिकर्तुं मया अयं प्रश्न: कृत: । भवन्त: अधुना पश्यन्तु" इति ।
"अयि कपिले, आगच्छ, आगच्छ, इति तेन परमस्नेहेनाहूता सा गले रज्जुबद्धापि तं कृषकं प्रति आगन्तुं प्रायतत् । सर्वे समीपवर्तिन: जना: "सम्यक् गृहीत: चौर:" इति निनादमकुर्वन् । स तस्करोSपि राजपुरुषै: निरुध्य न्यायाध्यक्षस्य पुरत: नीत:। कृषक: स्वीयां धेनुमविन्दत: आनन्दित: च अभवत्। सर्वे जना: कृषकस्य चातुर्यं प्रशंसन् ।
कृषक' इति पदस्य पर्यायो भवति

अधोलिखितप्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्य: उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत ।
एकस्मिन्नगरे धनधान्यसम्पन्न: आसीत् एक: कृषक: । तस्य प्राङ्गणे सुपुष्टबहुदुग्धदा कपिला नाम धेनु: आसीत् । एकदा विभावर्यां सा धेनु: केनापि चौरेण हृता । अथ सस्र कृषक: अन्यां धेनुं क्रेतुं हट्टदिवसे सुदूरवर्ति किमपि नगरम् अगच्छत् । तत्र तु विक्रयार्थमानीतासु धेनुषु स्वकीया धेनु: अनेन दृष्टवैवाभिज्ञाता । तत: सपदि एव धेनो: समीपं गत्वा उच्चै: अभाषत्- "भो: जना: ! मदीया इयं धेनु: अत्र तिष्ठति । चत्वारि दिनान्यतीतानि मम गृहात् अस्या: मुषिताया: ।"
तत: तस्या: धेनो: मिथ्यास्वामी पाटच्चर: दाक्षिण्यगर्भया वाण्या अब्रवीत् - "भद्रमुख! मोहमापादिता ते दृष्टि: इदानीं संवत्सराप्यधिकं कालं एषा धेनु: मत्सकाशे वर्तते । कदाचित् आकारसदृशेन त्वदीयधेनो: अनुकुर्यात् । परं मदीया एव इयं गौरित्यत्र नास्ति संदेह:" इति ।
एतदाकर्ण्य स: कृषक: सत्वरं तस्या: धेन्वा: अक्षिणी पाणिभ्यां पिधाय तं मिथ्यास्वामिनमभाषत्- "यदि इयत: दिवसान् धेनुरियं तव गृहे तिष्ठति तर्हि त्वया परीक्षिता स्यात् । तत् वद कतरेण नेत्रेण काणा इयम्? इति अपि च केन नाम्ना आहूता सा सत्वरमागच्छति" ? इति । स अपि प्रत्यग्रमषितायास्तस्या: धेनो: अवयवविशेषान् नावगच्छति । संभ्रान्त स: किमपि वक्तव्यमित्यत: 'वामेन लोचनेन काणा' इति अवदत् ।
कृषक: तं वञ्चयितुं पुन: प्राह, "सखे, सम्यक् विमृश्य एव वद" इति । तत: अधिकमेव संमोहित: स: स्तेन: प्रत्यवदत् - "आं, विस्मृतं खलु मया । । न वामेन परं दक्षिणेन एव नेत्रेण काणा ममैषा धेनु: । मया प्रमादात् प्रथमं विपरीतमेवाभिहितम् । वस्तुत: तु दक्षिणम् एव अस्या: चक्षु: विकलम्" इति ।
तदनन्तरं स: स्वामी धेनुनयनाभ्यां पाणी अपनीय प्रोच्चै: अगर्जत्, "पश्यत भो: जना:, पश्यत । अयं पुरुष: चौर्यनिपुण: अनृतवादी च इति सिद्धम् एव इदानीम् । मम धेनु: केनापि नयनेन न काणा । केवलं दुरात्मन: अस्य चौर्यशीलं मिथ्यावादं च व्यक्तिकर्तुं मया अयं प्रश्न: कृत: । भवन्त: अधुना पश्यन्तु" इति ।
"अयि कपिले, आगच्छ, आगच्छ, इति तेन परमस्नेहेनाहूता सा गले रज्जुबद्धापि तं कृषकं प्रति आगन्तुं प्रायतत् । सर्वे समीपवर्तिन: जना: "सम्यक् गृहीत: चौर:" इति निनादमकुर्वन् । स तस्करोSपि राजपुरुषै: निरुध्य न्यायाध्यक्षस्य पुरत: नीत:। कृषक: स्वीयां धेनुमविन्दत: आनन्दित: च अभवत्। सर्वे जना: कृषकस्य चातुर्यं प्रशंसन् ।
अनुच्छेदेSस्मिन् 'गौ' इति पदस्य कृते किं पदं प्रयुक्तम्?

अधोलिखितप्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्य: उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत ।
एकस्मिन्नगरे धनधान्यसम्पन्न: आसीत् एक: कृषक: । तस्य प्राङ्गणे सुपुष्टबहुदुग्धदा कपिला नाम धेनु: आसीत् । एकदा विभावर्यां सा धेनु: केनापि चौरेण हृता । अथ सस्र कृषक: अन्यां धेनुं क्रेतुं हट्टदिवसे सुदूरवर्ति किमपि नगरम् अगच्छत् । तत्र तु विक्रयार्थमानीतासु धेनुषु स्वकीया धेनु: अनेन दृष्टवैवाभिज्ञाता । तत: सपदि एव धेनो: समीपं गत्वा उच्चै: अभाषत्- "भो: जना: ! मदीया इयं धेनु: अत्र तिष्ठति । चत्वारि दिनान्यतीतानि मम गृहात् अस्या: मुषिताया: ।"
तत: तस्या: धेनो: मिथ्यास्वामी पाटच्चर: दाक्षिण्यगर्भया वाण्या अब्रवीत् - "भद्रमुख! मोहमापादिता ते दृष्टि: इदानीं संवत्सराप्यधिकं कालं एषा धेनु: मत्सकाशे वर्तते । कदाचित् आकारसदृशेन त्वदीयधेनो: अनुकुर्यात् । परं मदीया एव इयं गौरित्यत्र नास्ति संदेह:" इति ।
एतदाकर्ण्य स: कृषक: सत्वरं तस्या: धेन्वा: अक्षिणी पाणिभ्यां पिधाय तं मिथ्यास्वामिनमभाषत्- "यदि इयत: दिवसान् धेनुरियं तव गृहे तिष्ठति तर्हि त्वया परीक्षिता स्यात् । तत् वद कतरेण नेत्रेण काणा इयम्? इति अपि च केन नाम्ना आहूता सा सत्वरमागच्छति" ? इति । स अपि प्रत्यग्रमषितायास्तस्या: धेनो: अवयवविशेषान् नावगच्छति । संभ्रान्त स: किमपि वक्तव्यमित्यत: 'वामेन लोचनेन काणा' इति अवदत् ।
कृषक: तं वञ्चयितुं पुन: प्राह, "सखे, सम्यक् विमृश्य एव वद" इति । तत: अधिकमेव संमोहित: स: स्तेन: प्रत्यवदत् - "आं, विस्मृतं खलु मया । । न वामेन परं दक्षिणेन एव नेत्रेण काणा ममैषा धेनु: । मया प्रमादात् प्रथमं विपरीतमेवाभिहितम् । वस्तुत: तु दक्षिणम् एव अस्या: चक्षु: विकलम्" इति ।
तदनन्तरं स: स्वामी धेनुनयनाभ्यां पाणी अपनीय प्रोच्चै: अगर्जत्, "पश्यत भो: जना:, पश्यत । अयं पुरुष: चौर्यनिपुण: अनृतवादी च इति सिद्धम् एव इदानीम् । मम धेनु: केनापि नयनेन न काणा । केवलं दुरात्मन: अस्य चौर्यशीलं मिथ्यावादं च व्यक्तिकर्तुं मया अयं प्रश्न: कृत: । भवन्त: अधुना पश्यन्तु" इति ।
"अयि कपिले, आगच्छ, आगच्छ, इति तेन परमस्नेहेनाहूता सा गले रज्जुबद्धापि तं कृषकं प्रति आगन्तुं प्रायतत् । सर्वे समीपवर्तिन: जना: "सम्यक् गृहीत: चौर:" इति निनादमकुर्वन् । स तस्करोSपि राजपुरुषै: निरुध्य न्यायाध्यक्षस्य पुरत: नीत:। कृषक: स्वीयां धेनुमविन्दत: आनन्दित: च अभवत्। सर्वे जना: कृषकस्य चातुर्यं प्रशंसन् ।
"मोहमापादिता ते दृष्टि:" इति क: अवदत्?

अधोलिखितप्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्य: उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत ।
एकस्मिन्नगरे धनधान्यसम्पन्न: आसीत् एक: कृषक: । तस्य प्राङ्गणे सुपुष्टबहुदुग्धदा कपिला नाम धेनु: आसीत् । एकदा विभावर्यां सा धेनु: केनापि चौरेण हृता । अथ सस्र कृषक: अन्यां धेनुं क्रेतुं हट्टदिवसे सुदूरवर्ति किमपि नगरम् अगच्छत् । तत्र तु विक्रयार्थमानीतासु धेनुषु स्वकीया धेनु: अनेन दृष्टवैवाभिज्ञाता । तत: सपदि एव धेनो: समीपं गत्वा उच्चै: अभाषत्- "भो: जना: ! मदीया इयं धेनु: अत्र तिष्ठति । चत्वारि दिनान्यतीतानि मम गृहात् अस्या: मुषिताया: ।"
तत: तस्या: धेनो: मिथ्यास्वामी पाटच्चर: दाक्षिण्यगर्भया वाण्या अब्रवीत् - "भद्रमुख! मोहमापादिता ते दृष्टि: इदानीं संवत्सराप्यधिकं कालं एषा धेनु: मत्सकाशे वर्तते । कदाचित् आकारसदृशेन त्वदीयधेनो: अनुकुर्यात् । परं मदीया एव इयं गौरित्यत्र नास्ति संदेह:" इति ।
एतदाकर्ण्य स: कृषक: सत्वरं तस्या: धेन्वा: अक्षिणी पाणिभ्यां पिधाय तं मिथ्यास्वामिनमभाषत्- "यदि इयत: दिवसान् धेनुरियं तव गृहे तिष्ठति तर्हि त्वया परीक्षिता स्यात् । तत् वद कतरेण नेत्रेण काणा इयम्? इति अपि च केन नाम्ना आहूता सा सत्वरमागच्छति" ? इति । स अपि प्रत्यग्रमषितायास्तस्या: धेनो: अवयवविशेषान् नावगच्छति । संभ्रान्त स: किमपि वक्तव्यमित्यत: 'वामेन लोचनेन काणा' इति अवदत् ।
कृषक: तं वञ्चयितुं पुन: प्राह, "सखे, सम्यक् विमृश्य एव वद" इति । तत: अधिकमेव संमोहित: स: स्तेन: प्रत्यवदत् - "आं, विस्मृतं खलु मया । । न वामेन परं दक्षिणेन एव नेत्रेण काणा ममैषा धेनु: । मया प्रमादात् प्रथमं विपरीतमेवाभिहितम् । वस्तुत: तु दक्षिणम् एव अस्या: चक्षु: विकलम्" इति ।
तदनन्तरं स: स्वामी धेनुनयनाभ्यां पाणी अपनीय प्रोच्चै: अगर्जत्, "पश्यत भो: जना:, पश्यत । अयं पुरुष: चौर्यनिपुण: अनृतवादी च इति सिद्धम् एव इदानीम् । मम धेनु: केनापि नयनेन न काणा । केवलं दुरात्मन: अस्य चौर्यशीलं मिथ्यावादं च व्यक्तिकर्तुं मया अयं प्रश्न: कृत: । भवन्त: अधुना पश्यन्तु" इति ।
"अयि कपिले, आगच्छ, आगच्छ, इति तेन परमस्नेहेनाहूता सा गले रज्जुबद्धापि तं कृषकं प्रति आगन्तुं प्रायतत् । सर्वे समीपवर्तिन: जना: "सम्यक् गृहीत: चौर:" इति निनादमकुर्वन् । स तस्करोSपि राजपुरुषै: निरुध्य न्यायाध्यक्षस्य पुरत: नीत:। कृषक: स्वीयां धेनुमविन्दत: आनन्दित: च अभवत्। सर्वे जना: कृषकस्य चातुर्यं प्रशंसन् ।
कतरेण नेत्रेण काणा इयम्' इति कोSवदत् ?

अधोलिखितप्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्य: उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत ।
एकस्मिन्नगरे धनधान्यसम्पन्न: आसीत् एक: कृषक: । तस्य प्राङ्गणे सुपुष्टबहुदुग्धदा कपिला नाम धेनु: आसीत् । एकदा विभावर्यां सा धेनु: केनापि चौरेण हृता । अथ सस्र कृषक: अन्यां धेनुं क्रेतुं हट्टदिवसे सुदूरवर्ति किमपि नगरम् अगच्छत् । तत्र तु विक्रयार्थमानीतासु धेनुषु स्वकीया धेनु: अनेन दृष्टवैवाभिज्ञाता । तत: सपदि एव धेनो: समीपं गत्वा उच्चै: अभाषत्- "भो: जना: ! मदीया इयं धेनु: अत्र तिष्ठति । चत्वारि दिनान्यतीतानि मम गृहात् अस्या: मुषिताया: ।"
तत: तस्या: धेनो: मिथ्यास्वामी पाटच्चर: दाक्षिण्यगर्भया वाण्या अब्रवीत् - "भद्रमुख! मोहमापादिता ते दृष्टि: इदानीं संवत्सराप्यधिकं कालं एषा धेनु: मत्सकाशे वर्तते । कदाचित् आकारसदृशेन त्वदीयधेनो: अनुकुर्यात् । परं मदीया एव इयं गौरित्यत्र नास्ति संदेह:" इति ।
एतदाकर्ण्य स: कृषक: सत्वरं तस्या: धेन्वा: अक्षिणी पाणिभ्यां पिधाय तं मिथ्यास्वामिनमभाषत्- "यदि इयत: दिवसान् धेनुरियं तव गृहे तिष्ठति तर्हि त्वया परीक्षिता स्यात् । तत् वद कतरेण नेत्रेण काणा इयम्? इति अपि च केन नाम्ना आहूता सा सत्वरमागच्छति" ? इति । स अपि प्रत्यग्रमषितायास्तस्या: धेनो: अवयवविशेषान् नावगच्छति । संभ्रान्त स: किमपि वक्तव्यमित्यत: 'वामेन लोचनेन काणा' इति अवदत् ।
कृषक: तं वञ्चयितुं पुन: प्राह, "सखे, सम्यक् विमृश्य एव वद" इति । तत: अधिकमेव संमोहित: स: स्तेन: प्रत्यवदत् - "आं, विस्मृतं खलु मया । । न वामेन परं दक्षिणेन एव नेत्रेण काणा ममैषा धेनु: । मया प्रमादात् प्रथमं विपरीतमेवाभिहितम् । वस्तुत: तु दक्षिणम् एव अस्या: चक्षु: विकलम्" इति ।
तदनन्तरं स: स्वामी धेनुनयनाभ्यां पाणी अपनीय प्रोच्चै: अगर्जत्, "पश्यत भो: जना:, पश्यत । अयं पुरुष: चौर्यनिपुण: अनृतवादी च इति सिद्धम् एव इदानीम् । मम धेनु: केनापि नयनेन न काणा । केवलं दुरात्मन: अस्य चौर्यशीलं मिथ्यावादं च व्यक्तिकर्तुं मया अयं प्रश्न: कृत: । भवन्त: अधुना पश्यन्तु" इति ।
"अयि कपिले, आगच्छ, आगच्छ, इति तेन परमस्नेहेनाहूता सा गले रज्जुबद्धापि तं कृषकं प्रति आगन्तुं प्रायतत् । सर्वे समीपवर्तिन: जना: "सम्यक् गृहीत: चौर:" इति निनादमकुर्वन् । स तस्करोSपि राजपुरुषै: निरुध्य न्यायाध्यक्षस्य पुरत: नीत:। कृषक: स्वीयां धेनुमविन्दत: आनन्दित: च अभवत्। सर्वे जना: कृषकस्य चातुर्यं प्रशंसन् ।
प्राह' इति पदस्य पर्यायो भवति

अधोलिखितप्रश्नानां विकल्पात्मकोत्तरेभ्य: उचिततमम् उत्तरं चित्वा लिखत ।
एकस्मिन्नगरे धनधान्यसम्पन्न: आसीत् एक: कृषक: । तस्य प्राङ्गणे सुपुष्टबहुदुग्धदा कपिला नाम धेनु: आसीत् । एकदा विभावर्यां सा धेनु: केनापि चौरेण हृता । अथ सस्र कृषक: अन्यां धेनुं क्रेतुं हट्टदिवसे सुदूरवर्ति किमपि नगरम् अगच्छत् । तत्र तु विक्रयार्थमानीतासु धेनुषु स्वकीया धेनु: अनेन दृष्टवैवाभिज्ञाता । तत: सपदि एव धेनो: समीपं गत्वा उच्चै: अभाषत्- "भो: जना: ! मदीया इयं धेनु: अत्र तिष्ठति । चत्वारि दिनान्यतीतानि मम गृहात् अस्या: मुषिताया: ।"
तत: तस्या: धेनो: मिथ्यास्वामी पाटच्चर: दाक्षिण्यगर्भया वाण्या अब्रवीत् - "भद्रमुख! मोहमापादिता ते दृष्टि: इदानीं संवत्सराप्यधिकं कालं एषा धेनु: मत्सकाशे वर्तते । कदाचित् आकारसदृशेन त्वदीयधेनो: अनुकुर्यात् । परं मदीया एव इयं गौरित्यत्र नास्ति संदेह:" इति ।
एतदाकर्ण्य स: कृषक: सत्वरं तस्या: धेन्वा: अक्षिणी पाणिभ्यां पिधाय तं मिथ्यास्वामिनमभाषत्- "यदि इयत: दिवसान् धेनुरियं तव गृहे तिष्ठति तर्हि त्वया परीक्षिता स्यात् । तत् वद कतरेण नेत्रेण काणा इयम्? इति अपि च केन नाम्ना आहूता सा सत्वरमागच्छति" ? इति । स अपि प्रत्यग्रमषितायास्तस्या: धेनो: अवयवविशेषान् नावगच्छति । संभ्रान्त स: किमपि वक्तव्यमित्यत: 'वामेन लोचनेन काणा' इति अवदत् ।
कृषक: तं वञ्चयितुं पुन: प्राह, "सखे, सम्यक् विमृश्य एव वद" इति । तत: अधिकमेव संमोहित: स: स्तेन: प्रत्यवदत् - "आं, विस्मृतं खलु मया । । न वामेन परं दक्षिणेन एव नेत्रेण काणा ममैषा धेनु: । मया प्रमादात् प्रथमं विपरीतमेवाभिहितम् । वस्तुत: तु दक्षिणम् एव अस्या: चक्षु: विकलम्" इति ।
तदनन्तरं स: स्वामी धेनुनयनाभ्यां पाणी अपनीय प्रोच्चै: अगर्जत्, "पश्यत भो: जना:, पश्यत । अयं पुरुष: चौर्यनिपुण: अनृतवादी च इति सिद्धम् एव इदानीम् । मम धेनु: केनापि नयनेन न काणा । केवलं दुरात्मन: अस्य चौर्यशीलं मिथ्यावादं च व्यक्तिकर्तुं मया अयं प्रश्न: कृत: । भवन्त: अधुना पश्यन्तु" इति ।
"अयि कपिले, आगच्छ, आगच्छ, इति तेन परमस्नेहेनाहूता सा गले रज्जुबद्धापि तं कृषकं प्रति आगन्तुं प्रायतत् । सर्वे समीपवर्तिन: जना: "सम्यक् गृहीत: चौर:" इति निनादमकुर्वन् । स तस्करोSपि राजपुरुषै: निरुध्य न्यायाध्यक्षस्य पुरत: नीत:। कृषक: स्वीयां धेनुमविन्दत: आनन्दित: च अभवत्। सर्वे जना: कृषकस्य चातुर्यं प्रशंसन् ।
धेनो: नाम किम् आसीत्?